islam w świetle koranu i sunny jak rozumieli go salaf
podstawy islamu żydzi chrześcijanie historia islamu download ksišżki linki innowacje w islamie kobiety w islamie sunnah manhaj aqiidah allah wiara

 


W Imię Boga, Miłosiernego, Litościwego

Kto może udzielać Fatw?

Autor: Szejch Abul-Hârith `Ali Ibn Hasan Ibn `Ali Ibn `Abil-Hamîd Al-Halabi Al-Athari
Sobota, czwarty dzień miesiąca Rabi' Ath-Thâni, 1407H
Źródło: Ze wstępu do książki pt.: Salâh-al-'Âlam bi-Iftâ-il-'Âlim, autorstwa Hâmid Ibn `Ali Al-`Imâdi, str. 3-8.
Z angielskiego tłumaczyła: Imân

Mamy nadzieje, że artykuł ten posłuży do wyjaśnienia opinii uczonych odnośnie tego, kto posiada odpowiednie kwalifikacje do wydawania fatw lub werdyktów religijnych, bo jest to sprawa, którą w dzisiejszych czasach muzułmanie lekceważą, na przykład udając się do zwykłych ludzi i prosząc ich o werdykty. Prorok (sall allahu `alejhi ła sallam) ostrzegł nas, że coś takiego nastąpi w wyniku śmierci uczonych. Kiedy oni przeminą i ich nie będzie, ludzie zaczną obierać na swoich przywódców - ignorantów i będą zadawać im pytania (szukając werdyktów) dotyczące religii. Oni odpowiedzą i sprowadzą na złą drogę ludzi, jak i samych siebie.

Zaprawdę, do spraw, co do których panuje zgoda w religii, należy fakt, że człowiek zostanie zapytany o każde słowo, jakie wypowiedział w życiu doczesnym. Allâh mówi (co znaczy):

{Człowiek nie wypowie ani jednego słowa, które by nie dotarło do będącego przy nim nadzorcy.}
[Surah Qâf, 50:18]

O zostanie zapytany o każdy czyn, jakiego dopuściły się członki jego ciała. Allâh mówi (co znaczy):

{Każda dusza jest poręką na to, co sobie zyskała.}
[Surah Al-Mudaththir, 74:38]

Zostanie nawet zapytany o każdą myśl, która przemknęła przez jego umysł i duszę, i którą wprowadził w życie. Allâh mówi:

{I czy wy ukazujecie to, co jest w waszych duszach, czy też ukrywacie, Allâh z tego zażąda od was rachunku}.
[Surah Al-Baqarah, 2:284]

Tak więc ludzie zostaną przepytani o wszystkie ich uczynki, słowa, sprawy wewnętrzne i zewnętrzne. I o to, jak je wszystkie połączyli z religijnymi zasadami, które dotyczą każdej z nich, jak to, co jest dozwolone i to, co jest niedozwolone. I zostaną pociągnięci do odpowiedzialności za to wszystko, otrzymując zań zapłatę w Życiu Przyszłym, w Raju lub w Piekle. Stąd jasną staje się konieczność, by muzułmanie pytali i dowiadywali się o zasady religijne dotyczące każdej dużej i małej rzeczy na tym świecie.

Jest tak, ponieważ żaden muzułmanin, bez wyjątku, nie jest w pełni świadom, ani nie posiada pełnej wiedzy na temat każdej zasady religijnej. Słowa 'fatwa' i 'futjâ' odnoszą się do wyjaśnienia zasady.

Mówi się: "Faqih (uczony prawa islamskiego - fiqh) wydał fatwę odnośnie takiej a takiej kwestii", kiedy wyjaśnił on zasadę, jaka nią rządzi. A 'istiftâ' ma miejsce wtedy, gdy ktoś zadaje pytanie, poszukując zasady. Allah mówi (co znaczy):

{Pytają cię o religijny werdykt. Powiedz: "Bóg daje wam werdykt o dziedziczeniu w linii bocznej (Al-Kalâlah - ludzie, którzy umierają nie pozostawiając po sobie ani potomków ani przodków)"}
[Surah An-Nisâ, 4:176]

Oczywistym jest, że pierwszą osobą do wydawania fatw z tego narodu, o najwyższej pozycji, najbardziej prawdomówną, najdokładniejszą w wyjaśnianiu i najlepszą z nich w dojściu do (właściwego werdyktu), oraz najbardziej miłosierną dla ludzi, był Wysłannik Allâha (sall allahu `alejhi ła sallam) - ten, który był rzetelny w dostarczeniu Posłania, Muhammad Ibn `Abdullâh (sall allahu `alejhi ła sallam).[1]

Dlatego zdolność do wydawania werdyktów (fatw) należy do najwyższych pozycji pod względem zaszczytu, najlepszych pod względem statusu, aczkolwiek najpoważniejszym, jeśli chodzi o niebezpieczeństwo i najbardziej dyskusyjnym przed Allahem, Największym i muzułmanami. Wielka jest w rzeczy samej odpowiedzialność, jaka spoczywa na barkach muftich (tych, którzy wydają werdykty).[2]

Mufti to osoba, która informuje o prawie/zasadzie, jaka ustanowił Allâh, na podstawie świadomości i znajomości dowodów, na których zasada ta się opiera.[3]

Uczeni ustalili kilka warunków, które musi spełniać mufti, by być zdolnym do wydawania fatw. Jest ich pięć:

1. Islam: tzn. musi być muzułmaninem.

2. Taklif: tzn. stan, w którym osoba staje się odpowiedzialna za swoje czyny, tj. osiąga wiek dojrzałości i jest zdrowa umysłowo.

3. 'Adâlah: sprawiedliwość/bezstronność/wiarygodność.

Co do tych trzech pierwszych warunków zgodni są jednogłośnie wszyscy uczeni.

4. Idżtihâd: taka jest opinia większości uczonych. Warunki idżtihadu to:

- Znajomość Koranu i Sunny: tzn. szczegółowa znajomość ich zawartości powiązanej z zasadami, a zdobywa się ją poprzez zapamiętanie obszernej części ich obydwu. Lub może posiadać po prostu zdolność do pojęcia i zrozumienia ich w łatwy i umiarkowany sposób, znając aspekty dowodów z Koranu i hadisów, będąc zdolnym do odróżnienia hadisu autentycznego od błędnego, znając to, co znosi i to, co jest znoszone, to co ogólne i to co specyficzne, oraz to co absolutne i to co ograniczone.[4]

- Znajomość języka arabskiego: wiedza muftiego powinna być wiedzą, która czyni go zdolnym do zrozumienia Koranu i Sunny w języku i mowie Arabów.

- Znajomość podstaw Fiqhu: jest to podstawa dla muftiego, ponieważ poprzez nią staje się on świadom konceptów zasad i dociera do szczegółowych dowodów.

- Znajomość jednomyślnych opinii uczonych (Idżmâ') i różnic w opiniach (Ikhtilâf): po to, by nie wyszedł poza wspólnotę uczonych. I po to, by jego preferencja (wobec jakiejś opinii), która zgodna jest z dowodami z Księgi i Sunny, mieściła się w zakresie opinii, co do których istnieją różnice.[5]

5. Musi posiadać przymioty intelektualnego geniusza i dobry rozum: Werdykt osoby głupiej i ograniczonej nie jest właściwy/poprawny, tak samo jak osoby, która popełnia zbyt dużo błędów.[6]

Wobec powyższego, jasnym jest, że werdykt (fatwa) osoby, która ślepo podąża za jakąś szkołą (madhhab) nie jest ważny. Muqallid (ślepy naśladowca) to ten, kto bierze słowa (tzn. opinie) innej osoby bez (znajomości) dowodów, na której się ona opiera.[7]

W swej rozprawie pt.: "Al-Qawl-ul-Mufid fi Al-Idżtihâd wat-Taqlîd", Imâm Asz-Szawkâni (rahimahullâh) powiedział: "Co sądzę o ślepym naśladowcy wydającym werdykty, to, że nie jest mu dozwolone wydawać werdykty dla tych, którzy go o nie proszą, odnośnie decyzji Allaha lub Jego Wysłannika (sall allahu `alejhi ła sallam) lub odnośnie prawdy, lub nawet tego, co zostało ustanowione w religii, lub tego, co jest dla nich dozwolone, a co zabronione. Jest tak, ponieważ ślepy naśladowca nie jest świadom żadnej z tych rzeczy. I nikt ich nie zna, oprócz mudżtahida."

Oto, co powiedzieli uczeni w związku z przepisami wydawania werdyktów i warunków, jakie musi spełniać mufti. Z woli Allaha, zebrałem je w lekkie streszczenie. Ma ono na celu uniemożliwienie fałszu tym, którzy starają się umniejszyć kwalifikacje niezbędne do wydawania werdyktów, oraz aby wycofali się z własnych oszustw. Bo, na Allâha, oni nie docierają do prawdy w ich ślepym naśladownictwie. Jak wiec mogliby dokonywać Iftâ (wydawać werdykty) i Idżtihâd?

I w rzeczy samej, są wśród nas tacy, którzy nie spełniają tych warunków, nie wspominając już o tym, że są ich świadomi, i że ich obowiązują. Na dodatek, kiedy wydają werdykt, słyszysz od nich głośny hałas jak wybuchy bomb i huk, jak uderzenie grzmotu i błyskawicy. W dodatku towarzyszą temu obraźliwe słowa, obce sposobowi mówienia i zachowania uczonych, nieprzystające nawet normalnemu muzułmaninowi.

przeczytaj także:
Mówienie o Allahu bez wiedzy
Czerpanie wiedzy od Uczonych
Uczeń między dwoma skrajnościami


[1] Ibn Al-Qajjim, "I'lâm-ul-Muwaqqi'īn", (1/11)

[2] 'Izz-ud-Din Al-Khatib At-Tamimi, "Al-Fatwâ wa 'Alâqatuhâ bil-Mudżtama'", str. 6-8

[3] Ibn Hamdân, "Sifat-ul-Fatwa", str.4

[4] Patrz: Ibn Mulaqqin, "At-Tadhkirah fi 'Ulum-il-Hadith", nr 41-45

[5] Szeich Muhammad bin Sâlih al-Uthaymîn, (zm. 1421 - rahimahullâh) powiedział:

"Warunki które muszą być spełnione by podjąć Idżtihâd:

1) Znajoność dowodów prawnych (Szarî`ah) które są niezbędne w podjęciu idżtihâdu - tak jak wersety i hadisy dotyczące sądów.

2) Znajomość tego co związane jest z autentycznością lub słabością hadisu, tak jak wiedza o isnâd (łańcuch narratorów) i narratorach i inne tym podobne.

3) Znajomość zniesionych i znoszących (wersetów, hadisów), oraz rzeczy w których istnieje idżmâ (zgoda opinii) - tak aby nie wydawać werdyktu na podstawie czegoś co zostało zniesione, ani też werdyktu który jest sprzeczny z (autentycznie przekazaną) idżmâ.

4) Znajomość dowodów, które wpływają na różnice poszczególnych werdyktów, takie jak takhsîs (szczególne), lub taqyîd (zawężone), i tym podobne. Musi to znać, tak aby nie wydawał werdyktu sprzecznego z powyższym.

5) Znajomość jeżyka Arabskiego oraz usul ul-fiqh (podstaw fiqh), oraz to co związane jest ze znaczeniem i sugestią poszczególnych słów - tak jak ogólne, szczegółowe, absolutne i nieograniczone, ograniczone, niejasne, jasne, i tym podobne - tak aby wydawał werdykt zgodnie z powyższym.

6) Możność wydobywania werdyktów na podstawie dowodów." (Al-Usul min `Ilimil Usul, str. 97, eng trans. [ www.spubs.com # MNJ060001])

[6] Muhammad Sulimân Al-Aszqar, "Al-Futjâ wa Manâhidż-ul-Iftâ", 26-29

[7] "Al-Futjâ wa Manâdż-ul-Iftâ", 26-29

 

:warszawa:   :jerozolima:   :kair:   :dubai:   :tajmahal:   :saba:   :medyna:   :mekka:
w   w   w   .   p   l   a   n   e   t   a   i   s   l   a   m   .   c   o   m